Schoolberaden

Foto van JettieEven sparren met Jettie?Projectleider schoolberaden

Het schoolberaad werkt hetzelfde als een burgerberaad, maar dan op school.

Het schoolberaad brengt een groep gelote leerlingen of studenten met verschillende achtergronden en meningen bij elkaar. Samen vormen ze een afspiegeling van de school en buigen ze zich over een vraag waar de school zelf niet uitkomt. Ze wegen de voors en tegens. Ze moeten er samen uitkomen. En juist daar gebeurt het: de jongeren leren naar elkaar luisteren, hun mening onderbouwen en omgaan met verschillende belangen. Daar komt een advies uit waar ze zelf achter staan, en waar de school echt iets mee kan. Dat is echte democratie op school.

En juist daar gebeurt het: de jongeren leren naar elkaar luisteren, hun mening onderbouwen en omgaan met verschillende belangen. Daar komt een advies uit waar ze zelf achter staan, en waar de school echt iets mee kan. Dat is echte democratie op school.

Redenen om een schoolberaad te organiseren

1. Het is geen les over democratie, maar een ervaring

2. De jongeren voelen zich serieus genomen

3. Sluit naadloos aan op de wettelijk burgerschapsopdracht

4. Goed voor democratische vaardigheden

5. De school lost een vraagstuk op dat speelt school

6. Nog meer participatie

Wettelijke burgerschaps-opdracht

Op het mbo wordt burgerschap een examenonderdeel en is de school verplicht om burgerschaponderwijs te verzorgen, maar ook om een cultuur en omgang met elkaar te bevorderen die in overeenstemming is met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Scholen moeten hier nu al op anticiperen. In het voortgezet onderwijs en het primair onderwijs geldt de opdracht om doelgericht en samenhangend te werken aan actief burgerschap en sociale cohesie. Een schoolberaad sluit daarom goed aan op deze wettelijke verplichtingen in het MBO en VO.

Doe het goed of doe het niet

Een schoolberaad werkt alleen als het goed in elkaar zit en goed uitgevoerd wordt. Het is belangrijk dat de deelnemers echt een afspiegeling zijn van de leerlingen en studenten, dat de gesprekken goed worden begeleid en dat er vooraf duidelijke afspraken zijn over wat er met de uitkomsten gebeurt.

Als school hoef je dit niet alleen te doen. Wij kunnen adviseren over de aanpak op het MBO, VO en PO.

Deze scholen gingen je voor

Hoe wordt de school een plek waar je ook na school wil blijven?

Hoe gaan we om met telefoons in de klas?

Hoe richt je het eerste schooljaar zo in dat het werkt voor iedereen?

FAQ

Een schoolberaad bestaat uit meerdere bijeenkomsten, verspreid over een aantal weken. Deelnemers komen een paar keer samen. Tijdens deze dagen spreken ze met elkaar, met experts en denken ze na over het vraagstuk. Hoe vaak en hoe lang ze precies bij elkaar komen, verschilt per school. Dit wordt afgestemd op de planning, roosters en examenperiodes. Vaak gaat het om 4 tot 6 bijeenkomsten van een dagdeel. 

Ja, absoluut. Een schoolberaad is geen project dat je er ‘even’ bij doet. Maar het vervangt eindeloze overleggen en besluiten waar weinig steun voor is. Je vertraagt om te versnellen, zodat je daarna verder kunt met voorstellen waar de hele school achter kan staan.

Een schoolberaad wordt zo ingericht dat het past binnen de schoolplanning. Met vaste momenten die aansluiten op roosters, toets-weken en stages.

Daar wordt de school bij begeleid.

Het College van Bestuur geeft vooraf mandaat. Daarin wordt duidelijk afgesproken waar het schoolberaad over gaat, hoeveel ruimte er is voor verandering en welke voorwaarden er gelden voor de uitkomsten. Zo blijven de adviezen uitvoerbaar en weten deelnemers waar ze aan toe zijn.

Mandaat betekent dat je vooraf bepaalt wat de speelruimte is. Waar mogen deelnemers echt over adviseren? En wat gebeurt er met de uitkomsten? Welke voorwaarden gelden voor de adviezen? Door dit vooraf scherp te hebben, voorkom je teleurstelling achteraf en kunnen adviezen ook echt gebruikt worden.

Nee. Het schoolbestuur geeft niet de controle uit handen, het bevordert democratische besluitvorming. De school bepaalt de vraag en de kaders. De deelnemers komen met adviezen. Juist die combinatie zorgt voor besluiten waar zowel de school als leerlingen of studenten mee verder kunnen.

Nee. Een schoolberaad werkt aan één specifiek onderwerp, terwijl een studenten- of leerlingenraad zich buigt over verschillende lopende zaken. Nog belangrijker: een studenten- of leerlingenraad bestaat uit vertegenwoordigers. Een schoolberaad wordt samengesteld via (gewogen) loting.

Daardoor zit er een echte dwarsdoorsnede van de school aan tafel – ook leerlingen of studenten die je normaal niet hoort. Juist dat maakt het zo waardevol.

Deelnemers worden via een gewogen loting geselecteerd. Bij grote beraden is dat via een gewogen loting. Dat betekent dat de groep een afspiegeling vormt van de school wat betreft leeftijd, opleiding, achtergrond en perspectieven. Zo voorkom je dat altijd dezelfde gezichten aan tafel zitten, en verschillende perspectieven goed vertegenwoordigd zijn.

Ja dit kan met behulp van advies rondom ontwerp, uitvoering en opvolging of in samenwerking met een onafhankelijke uitvoerende organisatie. Een schoolberaad werkt namelijk alleen als het zorgvuldig is opgezet. De samenstelling van de deelnemers moet kloppen. De gesprekken moeten goed begeleid worden. En er moeten duidelijke afspraken zijn over wat er met de uitkomsten gebeurt.

Wij adviseren en helpen scholen om het schoolberaad goed op te zetten, van ontwerp tot uitvoering en opvolging, zodat het proces klopt en het resultaat serieus genomen wordt.

Voor de school levert het adviezen op waar leerlingen of studenten zelf achter staan. Dat zorgt voor meer goed op de leerlingen en studenten aansluitende beslissingen.

Leerlingen en studenten doen democratische vaardigheden op, leren kritisch denken, actief luisteren, hun mening onderbouwen en omgaan met verschillen. Ze ervaren hoe je samen tot keuzes komt, ook als het ingewikkeld wordt. Dat nemen ze mee, ook buiten school. Leerlingen en studenten die niet direct deelnemen aan het schoolberaad, zien daarnaast alsnog dat de school hen serieus neemt.  

De verscherping van de wet (waaronder examen burgerschap in het MBO) is er nu nog niet maar komt er aan. Veel scholen moeten hier dus nu al op anticiperen. Ook daarbij helpt een schoolberaad!

De voorgestelde burgerschapsopdracht bestaat uit twee onderdelen. Ten eerste een verplichting om binnen de instelling een cultuur en omgang met elkaar te bevorderen die in overeenstemming is met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Er moet daar in ieder geval aanvullend aandacht gegeven worden aan de waarden; vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit.

Ten tweede omvat de burgerschapsopdracht een verplichting tot het verzorgen van burgerschapsonderwijs met inachtneming van de basiswaarden en de kwalificatie-eisen voor burgerschap.

Het Schoolberaad sluit goed aan bij de aankomende kwalificatie-eisen voor burgerschap in het MBO, omdat het een ‘levensechte oefening’ is van goede burgerschapsvaardigheden. Door het Schoolberaad wordt de school een oefenplaats voor burgerschap, wat het onderwijs effectiever maakt. Studenten ervaren dat hun mening ertoe doet en dat hun inbreng kan leiden tot daadwerkelijke verandering, wat vertrouwen biedt in democratische waarden.

Over een belangrijk onderwerp waar geen eenvoudig antwoord op is, en waar verschillende belangen spelen. Iets waar de school zelf niet uitkomt. We denken graag met je mee om die vraag scherp te krijgen.

Vaak begint het met een paar mensen die voelen: dit moeten we doen. In die fase is nog niet alles uitgewerkt, en dat hoeft ook niet. Wat helpt, is het gesprek openen: waarom is dit belangrijk voor onze school, en wat zou het ons kunnen brengen? Vanuit daar kan het idee verder groeien.

Wij helpen ook bij die eerste stap. Bijvoorbeeld door mee te denken over hoe je het intern kunt introduceren en welke vragen er spelen. Zodat je het niet alleen hoeft uit te zoeken, maar samen een goed vertrekpunt creëert.

Meer dan je denkt. Dat is precies waarom veel scholen het spannend vinden om een schoolberaad te starten. Maar je hoeft het als school niet alleen te doen: het hele proces kan worden begeleid, van eerste idee en loting tot de gesprekken en opvolging.

Een schoolberaad staat of valt met kwaliteit. Wij weten hoe dit proces begeleid kan worden en wie en wat je daarvoor nodig hebt. We werken toe naar een vorm van kwaliteitsborging, zodat zichtbaar wordt welke schoolberaden zorgvuldig zijn uitgevoerd.

Als docent hoef je dit hele proces niet alleen uit te zoeken. We helpen je om je idee concreet te maken, intern te onderbouwen en de eerste stappen te zetten. Boek een inspiratie sessie en plan een gesprek in met Jettie.