Nationale beraden

Foto van EvaEven sparren met Eva?Directeur en oprichter

Bureau Burgerberaad heeft zich flink ingezet voor een nationaal burgerberaad. Dat lukte in 2025.

Op verzoek van het kabinet en de Tweede Kamer vond het Nationaal Burgerberaad Klimaat plaats. De aanbevelingen die voort kwamen uit dit burgerberaad bleken niet alleen bruikbaar, maar lieten ook zien dat mensen met tegengestelde opvattingen heel goed samen tot oplossingen kunnen komen.

Nationaal Burgerberaad Klimaat

175

7

1

23

Op naar de volgende

We zetten ons nu in voor een tweede nationaal burgerberaad, deze keer over online en offline veiligheid.

Op weg naar permanent

Op steeds meer plekken in Europa bestaat een burgerparlement – dat is een permanent burgerberaad.

Een burgerparlement bestaat uit een roulerende groep gelote inwoners die samen een afspiegeling vormen van de bevolking. Ieder jaar ontwikkelen zij zwaarwegende adviezen (of zoals in Parijs: wetsvoorstellen) rond een prangend onderwerp. Inwoners hebben hier een vaste plek in de besluitvorming: dat zorgt voor betere afstemming met het gekozen bestuur, voor betere opvolging en meer vertrouwen – en het is bovendien goedkoper.

Net als in een burgerberaad zitten ook in een burgerparlement mensen zoals jij en ik. Mensen die niet vastzitten aan een partijprogramma en geen verkiezingen hoeven te winnen. Juist daarom kunnen zij de gekozen politiek goed helpen bij gepolariseerde en lange termijn onderwerpen.

Nationale voorbeelden uit het buitenland

Van onbespreekbaar onderwerp naar wetswijziging

Jarenlang liep Ierland muurvast op een van de meest gevoelige onderwerpen in de samenleving: abortuswetgeving. Zowel de politiek als samenleving waren extreem gepolariseerd.

In 2016 vond een burgerberaad over dit onderwerp plaats. Een gelote groep inwoners ging met elkaar in gesprek. Ze namen de tijd om het onderwerp beter te begrijpen en voorbij hun eigen opvattingen te kijken. Inwoners kwamen samen tot een voorstel voor een grondwetswijziging. Omdat in Ierland een referendum nodig is voor een grondwetswijziging, werd hun voorstel in 2018 voorgelegd aan een referendum. Ruim 67 procent van de Ieren stemde in met de wijziging, waarna de grondwet inderdaad werd aangepast.

Wat de politiek niet lukte, lukte inwoners wel

In Frankrijk liepen discussies over klimaatbeleid volledig vast en leidden tot hevige protesten. Mede op verzoek van de ‘Gele Hesjes’ vond daarom in 2019 een nationaal burgerberaad plaats. 150 gelote inwoners kwamen maandenlang samen om zich te verdiepen in de vraag hoe het land de uitstoot kan verminderen op een sociaal rechtvaardige manier.

Ze kwamen tot 149 concrete aanbevelingen voor klimaatbeleid, die in veel gevallen verder gingen dan wat politiek haalbaar werd geacht. Inmiddels is ongeveer de helft van deze maatregelen uitgevoerd. Tegelijk toonde dit burgerberaad een wijze les: zorg dat het gekozen parlement mede de opdracht geeft (niet alleen de president of het kabinet, zoals in Frankrijk gebeurde), zodat er breed draagvlak is om met de aanbevelingen aan de slag te gaan.

Eerste burgerparlement ter wereld

In Duitstalig België besloot het politieke parlement inwoners niet alleen te laten meepraten, maar structureel te betrekken bij besluitvorming.

Zij riep in 2019 een permanente Bürgerrat in het leven: een roulerende groep gelote inwoners die een onderwerp aandraagt, daar vervolgens een eenmalig burgerberaad voor organiseert en na afloop contact onderhoudt met de politiek over de opvolging. Zo hebben inwoners structureel invloed op beleid. Dit burgerparlement vindt plaats op deelstaat-niveau, maar omdat Duitstalig Belgie een gekozen parlement heeft, komt het dicht in de buurt van een Derde Kamer, zoals wij dat in Nederland zouden willen zien.