Inwoners willen graag actief betrokken worden bij beslissingen over belangrijke vraagstukken die hen aangaan. Dat merkt Anne Arendsen steeds vaker in haar werk bij de gemeente Amersfoort. De gelote burgerraad werd een manier om dat mogelijk te maken. De gemeente besloot: een pilot van drie edities, met als doel toe te werken naar een permanente burgerraad.
De eerste editie ging over afval. 54 gelote inwoners kregen een lastige vraag voorgelegd: hoe kan Amersfoort tot minder afval komen, en kan een prijsprikkel daarbij helpen? “Eigenlijk een tweeledige vraag.” “Dat willen we de volgende keer anders doen.” Het antwoord verraste: een prijsprikkel kan helpen, mits ingezet onder bepaalde voorwaarden.
Het antwoord was genuanceerd, waar de raad misschien liever een simpel ja of nee had gehoord. Wat Anne het meest raakte, was hoe dat antwoord tot stand kwam. “De intrinsieke motivatie van de deelnemers om een goed advies af te leveren.” “Ook waar ze het onderling niet eens waren, bleven ze in gesprek en zetten ze de kwaliteit van het advies voorop.”
Tegelijkertijd leerde ze hoe lastig het is om balans te houden. Deelnemers hebben aan de ene kant beslotenheid nodig, een veilige ruimte, zonder politieke beïnvloeding, om hun perspectieven te delen. En informatie tot zich te krijgen. Maar de stad en de raadsleden moeten ondertussen ook meekrijgen wat er gebeurt en de processen kunnen volgen. “De volgende keer willen we daarom meer raadsleden al eerder in het proces betrekken op een onafhankelijke manier.” “En deelnemers meer invloed geven op hoe het proces wordt ingericht.”
De burgerraad veranderde ook haar eigen kijk op dit democratisch instrument “”Aan alle betrokken partijen ligt de plicht om zorgvuldig met het advies om te gaan.” “Het is het mooist als de gekozen raad heel precies onderbouwt welke onderdelen uit de aanbevelingen ze wel en niet overnemen.”
De tweede editie is nu in voorbereiding. Haar advies: “Democratie is en blijft een modderig proces.” Je moet bereid zijn om met elkaar vuile handen te maken. “En de uisdauer hebben om aan boord te blijven, ook als dingen niet gaan zoals verwacht.”
